پیشگیری در امر نگهداری و تعمیر تجهیزات پزشکی
۱۴ تیر

پیشگیری در امر نگهداری و تعمیر تجهیزات پزشکی

هزینه اموال بیمارستان بین ۳۰ تا ۴۰ درصد از مجموع هزینه های بیمارستان را تشکیل می دهد. از این رو نگهداری مناسب از تجهیزات و محدود کردن هزینه های مربوط در تعدیل هزینه های بیمارستان اثر بالقوه و چشمگیری دارد…
تعمیر و نگهداری مناسب تجهیزات، اسباب و لوازم بیمارستان نه تنها باعث می شود در مواقع نیاز به آنها، به سهولت در دسترس باشد، بلکه موجب افزایش دوام و طول عمر آنها شده و بازدهی وسایل مذکور را افزایش می دهد. این امر هزینه های مواد و وسایل را نیز کاهش می دهد. از جمله موارد مهمی که در زمینه نگهداری تجهیزات پزشکی باید مدنظر داشت مساله پیشگیری در امر نگهداری و تعمیر تجهیزات پزشکی است.که در این مقاله سعی خواهد شد تا به بررسی بیشتر این مقوله پرداخته شود.‏
اهمیت نگهداری توام با پیشگیری تجهیزات پزشکی

تاپهام در مقالهای تحت عنوان پیشگیری در امر نگهداری و تعمیر تجهیزات پزشکی که در کتاب اصول و عملیات مهندسی پزشکی منتشرشده است می گوید:‏
‏”نگهداری توام با پیشگیری و تعمیر، در موفقیت برنامه های مهندسی پزشکی، اهمیت فراوانی دارد، زیرا هدف واحد نگهداری و مهندسی پزشکی وجود تجهیزات پزشکی موثر و ایمن، جهت ارایه بهترین مراقبت بهداشتی و درمانی است. نگهداری توام با پیشگیری اولین فعالیتی است که عمل کرد صحیح دستگاه های پزشکی را تضمین میکند.”‏
برنامه نگهداری توام با پیشگیری، تعمیرات عمده و مهم را کاهش می دهد و از عمل کرد نامناسب و نادرست تجهیزات پزشکی و اسقاط شدن آنها جلوگیری می کند. برنامه نگهداری توام با پیشگیری در بسیاری از صنایع وجود دارد و قبلا” در بیمارستانها فقط برای سیستمهای گرمایی و تهویه استفاده می شد، ولی اخیرا” این برنامه برای تجهیزات پزشکی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. تعمیر و نگهداری توام با پیشگیری، مهمترین فعالیت جهت نگهداری موثر دستگاههای پزشکی است و عوامل مهم دیگری مانند “برنامه کنترل تجهیزات پزشکی” و ” انتخاب تجهیزات پزشکی مناسب” به پیاده سازی برنامه نگهداری بهینه کمک خواهند کرد. نگهداری توام با پیشگیری کمک می کند که آسیبهای وارده به دستگاههای پزشکی قبل از این که پیشرفت کند یا جدی شوند، رفع شود. برخی از آسیبهایی که بهطور ناگهانی در زمان کار با تجهیزات پزشکی به وجود آید غیرقابل پیش بینی است و حتی به وسیله فرآیند نگهداری هم نمی توان آنها را از قبل مشخص یا از آنها جلوگیری کرد، ولی در هر صورت استفاده از فرآیند نگهداری توام با پیشگیری، از زوال و استهلاک دستگاهها یا از عمل کرد نادرست تجهیزات پزشکی جلوگیری می کند و طول عمر تجهیزات پزشکی را (به وسیله روغنکاری، تعمیر قسمتهای از کار افتاده و تمیز کردن مناسب قطعات دستگاهها) افزایش می دهد و دستگاههای پزشکی در وضعیت مطلوب نگهداری خواهند شد و در نتیجه سریعا” دچار زوال نمی شوند.

 

کلینیک چراغ اتاق عمل دکتر لایت

انجام برنامه نگهداری توام با پیشگیری کارایی و اثربخشی تجهیزات پزشکی را زیاد می کند و برای کسانی که با دستگاه کار می کنند، اطمینان خاطر به بار می آورد. از طرف دیگر عمل کرد دستگاههای پزشکی با اشکال کمتری روبرو خواهد شد و مدت کمتری غیر فعال می شود. در نگهداری پیشگیرانه اندازه گیری ها و سنجشهای دستگاه دقیق بوده و با توجه به قابل اعتماد بودن دستگاههای پزشکی می توان از مراقبتهای درمانی نتیجه بهتری گرفت. در حالی که مزایای بسیاری برای برنامه فعال نگهداری توام با پیشگیری متصور است، شاید بزرگترین مزیت آن تایید عمل کرد مطلوب و دقیق بودن تجهیزات پزشکی باشد.‏
مشکلات استفاده از برنامه نگهداری توام با پیشگیری

برنامه مطلوب نگهداری توام با پیشگیری نیاز به همکاری وحمایت همه جانبه کارکنان بیمارستان دارد. درک کارکنان بیمارستان از نگهداری به عنوان یک نیاز اساسی برای سازمان، بسیار مهم است.‏
متاسفانه در بسیاری از موارد مشاهده می شود که کارکنان بیمارستان فاقد این نگرش در زمینه تجهیزات پزشکی هستند. کارکنان بیمارستان باید این واقعیت را بپذیرند که نگهداری، از عمل کرد نادرست تجهیزات پزشکی جلوگیری می کند و تعداد دستگاههای پزشکی غیر فعال را کاهش می دهد. وقتی کارکنان بیمارستان و اپراتورهای تجهیزات پزشکی از اهمیت نگهداری دستگاهها آگاه شدند، بایستی فرآیند برنامه برای آنها توضیح داده شود به طوری که اپراتورهای تجهیزات پزشکی این برنامه را جزیی از کارهای روزمره خود بدانند.
یکی دیگری از مشکلات استفاده از برنامه نگهداری توام با پیشگیری، تعیین انواع تجهیزات پزشکی که نیازمند فرآیند نگهداری هستند، است. استفاده از برنامه نگهداری توام با پیشگیری برای دستگاه هایی که دایماً برای معالجه و درمان بیماران حاد و اورژانس استفاده می شود، ضروری است. مشکل وقفه در امر مراقبتهای پزشکی که در حین فرآیند نگهداری ممکن است ایجاد شود را می توان با در نظر گرفتن یک دستگاه جانشین اضافی با همان عمل کرد و کارایی، حل نمود.‏

 

کلینیک چراغ اتاق عمل دکتر لایت

مشکل دیگر فرآیند نگهداری پیشگیرانه (بهخصوص در بیمارستانهای بزرگ) جابجایی تجهیزات پزشکی از یک بخش به بخش دیگر است. تغییر محل دستگاههای پزشکی که بنا به ضرورت به کرات اتفاق می افتد باعث سردرگمی در پیدا کردن تجهیزات پزشکی شده و انجام بازرسی (طبق جدول تنظیم شده) را امری مشکل و طاقت فرسا خواهد نمود، برای حل این مشکل باید از برنامه کنترل تجهیزات پزشکی استفاده کرد. مشکل دیگری که در رابطه با فرآیند نگهداری پیشگیرانه می توان به آن اشاره کرد، تعیین زمان انجام بازرسی های بعدی است. ‏

 

 
جدول بازرسی

جدول بازرسی مهمترین بخش برنامه نگهداری با پیشگیری است. برای تنظیم این برنامه می توان از توصیه های زیر استفاده کرد. برای مشخص کردن دوره زمانی بازرسی ها می توان از دستورالعمل آموزشی تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی استفاده کرد یا از موسسات درمانی که دستگاه های مشابه دارد و فرآیند نگهداری پیشگیرانه را انجام میدهد، الگوبرداری نمود.‏
در ابتدا جدول بازرسی اولیهای تهیه می شود کهاین جدول ممکن است به واسطه تجربیاتی که در حین اجرای برنامه به دست می آید، تغییر کند. درصورتی که فاصله زمانی بازرسی تجهیزات پزشکی خیلی طولانی شود، برنامه موثر نخواهد بود و تلاشها بی نتیجه خواهند ماند. ‏
برخی از تولید کنندگان تجهیزات پزشکی برای دستگاه خود، جدول بازرسی نگهداری توام با پیشگیری پیشنهاد می کند، تا نگهداری از دستگاه موثر واقع شود. در این جدولها، تناوب بازرسی ها معمولا ۳ ماهه است. جدولهای نگهداری تنظیم شده در پایان هر سال مرور می شود و اگر از دستگاه های پزشکی بیش از ظرفیت مجاز روزانه آنها استفاده می شود، باید فاصله زمانی بازرسی ها را کاهش و اگر کمتر از ظرفیت مجاز کار می کند، باید فاصله زمانی بازرسی ها را افزایش داد.‏
فرآیند نگهداری توام با پیشگیری

اگر کلیه مراحل فرآیند اجرا نشود، برنامه اثربخشی خود را از دست میدهد. تمام مراحل فرآیند نگهداری از تجهیزات باید با توجه به توصیه های تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی و با درنظرگرفتن تجربه متخصصان فن طراحی شود. توجه بیش از حد به جزییات باعث طولانیتر شدن برنامه و صرف هزینه و زمان اضافه میشود. هم چنین اگر فرآیند نگهداری سطحی و ظاهری باشد، نگهداری مطلوب و کافی انجام نخواهد شد. نگهداری توام با پیشگیری دو سطح دارد و این دو سطح عبارتند از: فرآیند کلی و فرآیند جزیی.
فرآیند کلی به نوع تجهیزات پزشکی بستگی دارد و در واقع یک بازرسی کلی است که سالیانه یا هر شش ماه یکبار انجام میشود. فرآیند جزیی معمولا بهصورت فصلی برنامه ریزی می شود و برای برخی از تجهیزات میتواند به صورت ماهیانه یا هفتگی نیز باشد. به طور کلی فرآیند نگهداری توام با پیشگیری ( کلی یا جزیی) چهار مرحله دارد:‏
الف) بازرسی مشاهدهای،
ب) تمیز کردن،
ج) آزمون عمل کرد و ‏
د) آزمون ایمنی. ‏
هریک از این مراحل به نوبه خود اهمیت دارند و باید در هر بازرسی مورد توجه قرار گیرد.
بازرسی مشاهدهای ‏

در این بازرسی برای تعیین مشکلات موجود در دستگاه های پزشکی از روش مشاهده مستقیم استفاده می شود. این امر با دیدن و معاینه ظاهری قسمتهای داخلی و خارجی دستگاههای پزشکی انجام می شود. در هنگام بازرسی مشاهدهای باید به موارد زیر توجه کرد: فرورفتگی ها، برآمدگی ها، علامتهای کاهش جریان الکتریکی، نشت مایع، سیمهای فرسوده، پلاکهای شکسته، نصب نادرست تجهیزات پزشکی، فیلترهای کثیف و کلیه اشکالاتی که موجب عمل کرد بد دستگاه می شود.‏
تمیز کردن

بعد از بازرسی مشاهدهای باید بعضی از قسمتهای تجهیزات پزشکی تمیز شود که برای انجام این مرحله باید کلیه دستورالعملهای تمیزکردن قطعات رعایت شود و تنها از محلولهایی میتوان برای انجام این کار استفاده کرد که شرکت تولیدکننده دستگاه استفاده از آنها را مجاز دانسته است. روغن یا محلولهای مصرفی انباشته شده در قسمتهای خارجی دستگاه باید تمیز و خشک شود. برای تمیز کردن قسمتهای داخلی دستگاههای پزشکی به خصوص اجزای الکتریکی و الکترونیکی، از هوای فشرده یا دستگاه های مکنده استفاده می شود.‏
‏ فیلترها باید تمیز یا تعویض شود و اگر خون، نمک یا دیگر بقایا روی قسمتهای خارجی یا داخلی دستگاه پزشکی وجود دارد، باید برداشته و لوله های رابط تمیز شود.‏
آزمون عمل کرد

انجام این آزمونها، موثر و منظم بودن و دقت عمل دستگاههای پزشکی را تضمین میکند. آزمونهای عمل کرد هفتگی باید به صورت انجام میشود تا مطمئن شویم که عمل کرد تجهیزات پزشکی مطلوب است.‏
آزمون ایمنی

قبل از هرگونه استفاده از دستگاه باید از ایمنی آن هم برای بیمار و هم برای اپراتورها (افرادی که با دستگاهها کار می کنند) اطمینان حاصل شود. آزمون ایمنی تجهیزات پزشکی، معمولا مربوط به قسمتهای الکتریکی دستگاه است و جریانهای نشتی دستگاه و میزان عایق بودن کف زمین را امتحان می کند؛ سایر آزمونهای ایمنی که ممکن است برای دستگاههای پزشکی انجام گیرند عبارت است: ‏
‏۱) کنترل فشار دریچه های کوچک،
‏۲) کنترل دریچه های باز و بسته شو که فشار متوسط دارد،
‏۳) کنترل خروجیهای اضطراری و قطع کننده های گاز طبی (به خصوصاً در دستگاه های هوشبری)،
۴) کنترل پوششهای حفاظتی دربرابر اشعه ایکس،
‏۵) کنترل نور سرد در چراغهای اتاق عمل (چراغ سیالکتیک) و ‏
‏۶) کنترل دستگاه برای پیشگیری از بروز سوختگی در بیمار به هنگام استفاده از دستگاه های الکتروکوتر.‏
تمام تمهیدات ایمنی و هشدار دهنده های موجود در دستگاههای پزشکی باید بهطور منظم کنترل شود و به اپراتورهای دستگاه درباره لزوم توجه به مسایل ایمنی توضیحات کافی داده شود.‏
بحث و نتیجه گیری

نگهداری توام با پیشگیری نقش بسیار مهمی در کاهش تعمیرات اساسی تجهیزات پزشکی دارد و از اسقاط شدن آنها جلوگیری می کند. هم چنین باعث شناسایی آسیبهای وارد شده به دستگاه های پزشکی قبل از پیشرفت یا جدی شدن آنها میشود.‏
امروزه استفاده از این برنامه از سیستمهای گرمایی و تهویه بیمارستان به سایر تجهیزات بیمارستان گسترش یافته است. پیاده سازی صحیح این برنامه نیاز به همکاری کلیه پرسنل دارد و به همین دلیل باید برای تغییر نگرش کارکنان اقدامات موثری انجام گیرد، به طوری که کارکنان بیمارستان این واقعیت را بپذیرند که نگهداری موثر، از عملکرد نادرست تجهیزات پزشکی جلوگیری می کند و درنهایت نگهداری توام با پیشگیری را به عنوان یک فلسفه سازمانی بپذیرند.‏

 

منبع:راسخون

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *